Czwarta edycja

4. edycja Festiwalu Bliski Wschód odbędzie się w dniach 8-14 grudnia. Tegoroczny festiwal niemal w całości będzie poświęcony legendarnej grupie Wolnych Kupałowców i upamiętni on pięciolecie funkcjonowania grupy jako niezależnego zespołu teatralnego.

To ważny kamień milowy, który podkreśla determinację artystów w kontynuowaniu pracy artystycznej mimo trudnych warunków politycznych i społecznych. Jubileusz daje okazję do podsumowania dorobku, docenienia twórców oraz umocnienia ich pozycji na mapie kulturalnej.

Festiwal Bliski Wschód 2025 odbył się dzięki współfinansowaniu przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Teatr, Miasto Lublin oraz Europejską Stolicę Kultury Lublin 2029

Festiwal Bliski Wschód stanie się miejscem świętowania zarówno jubileuszu pięciolecia grupy Wolnych Kupałowców jako teatru podziemnego jak i 105 jubileuszu Teatru Narodowego im Janki Kupały, niejako zamiast setnego jubileuszu, który nie mógł się odbyć ze względu na łukaszenkowski reżim i bohaterską decyzję członków zespołu o odejściu z teatru w ramach protestu. Zamiast obchodów stulecia teatr więc został zamknięty, a aktorzy zeszli do podziemia. Festiwal będzie okazją do przeżycia tego wspólnego święta w miejscu gdzie Kupałowcy znaleźli swój nowy dom. Mamy nadzieję, że również na deskach Teatru Osterwy, identycznego z ich rodzimym teatrem, gdzie stworzyli jeden ze swoich pierwszych emigracyjnych spektakli.

Kupałowcy, niegdyś działający jako część białoruskiego teatru państwowego, stali się obecnie najważniejszym niezależnym zespołem teatralnym w diasporze. Ich historia jest świadectwem odwagi i dążenia do wolności artystycznej. Festiwal będzie formą celebracji tej transformacji i hołdem dla twórców, którzy postawili na niezależność mimo przeciwności losu. Repertuar Kupałowców ewoluował wraz z ich sytuacją – od klasyki białoruskiej po współczesne, zaangażowane społecznie spektakle. Festiwal pozwoli prześledzić tę ewolucję i pokaże, jak sztuka teatralna reaguje na zmieniające się realia polityczne i społeczne. W ten sposób stanie się on soczewką, w której odbija się historia białoruskiego teatru na emigracji, ukazując walkę o tożsamość i wolność twórczą. Festiwal ku czci Kupałowców to nie tylko celebracja dorobku artystycznego, ale także manifestacja niezłomności ducha i woli tworzenia wolności. W kontekście historycznym i kulturowym ma on ogromne znaczenie jako świadectwo siły białoruskiej sztuki na emigracji.

Wstęp na wszystkie wydarzenia jest wolny. Ilość miejsc jest ograniczona.
*Bezpłatne wejściówki na wybrane wydarzenia dostępne w kasie CK.
Tylko niektóre wydarzenia będą tłumaczone na język polski.

Gęsi, ludzie, łabędzie

Spektakl-przestroga (nie tylko dla Białorusinów) jest oparty na powieści współczesnego białoruskiego pisarza Alhierda Bacharewicza pt. Psy Europy”, którą w ojczyźnie pisarza niedawno uznano za ekstremistyczną i zakazano. Spektakl to dystopijne, fantasmagoryczne spojrzenie w przyszłość Białorusi. Jak dalej potoczą się losy tego kraju? Wyłania się niewesoły obraz: całkowitej degradacji uległy język, kultura, moralność i technologia. Na tych ziemiach nie ma już takiego pojęcia jak Białoruś. Reżyser – Aleksander Harcujeu…
Więcej → Gęsi, ludzie, łabędzie

Zoja Biełachwościk / Kupałowcy: Mój Hleb

Jest to performatywna, bardzo osobista opowieść nie tylko o losach teatralnej dynastii od stu lat związanej z Teatrem im. Janki Kupały i historią Białorusi, lecz również szczera rozmowa o tym, jak nie poddawać się, gdzie szukać źródła inspiracji i dlaczego wszystko skończy się dobrze. O pięciu pokoleniach swojej rodziny opowiada Zoja Biełachwościk, która podążając śladami swojego legendarnego dziadka Hleba Hlebawa i słynnego ojca Walancina Biełachwostika przez 38 lat służyła w Teatrze im. Janki…
Więcej → Zoja Biełachwościk / Kupałowcy: Mój Hleb

Jura Dzivakoū: Clausa fores (Długo oczekiwana impreza)

„Długo oczekiwana impreza” to fascynująca przygoda, pozwalająca zajrzeć w głąb psychiki człowieka cieszącego się nieograniczoną władzą. Jest to performatywna akcja z elementami opery, ukazująca istotę tyranii i jej destrukcyjny wpływ na jednostkę i społeczeństwo. Inspiracją do przedstawienia są rozważania nad samowystarczalnością dyktatury oraz paradoksalną rolą, jaką odgrywamy jako bezsilni obserwatorzy zarówno procesu jej trwania, jak i nieuchronnego umierania. Widzowi pozostaje tylko bierne obserwowanie kolejnych etapów realizacji ostatniej woli…
Więcej → Jura Dzivakoū: Clausa fores (Długo oczekiwana impreza)

Komedia Judyty

Czy jedna osoba, jedna kobieta może uratować kraj przed tyranem i agresorem? W którym momencie opór wobec przemocy zamienia się w przemoc, a fanatyczna wiara w terroryzm? Zamknięta w limbo Judyta czeka na wyrok. Osaczyły ją książki, obrazy, płyty i filmy. Opowiadają kolejne wersje tej samej historii, którą jej odebrano. Od tysiącleci próbuje znaleźć wyjście. Bóg milczy. Za to media pracują niestrudzenie. Sztuczna inteligencja generuje wciąż nowe malowidła autorstwa dawno zmarłych…
Więcej → Komedia Judyty

Dziady

Zespół Wolnych Kupałowców działa w Białorusi półlegalnie. Część ekipy przebywa na emigracji, ale ze względu na bezpieczeństwo kolegów i koleżanek pozostających w kraju, stara się publicznie nie angażować w projekty polityczne. Zespół nie może pracować nad nowymi produkcjami w Białorusi w obawie przed aresztowaniem całej zgromadzonej na sali prób ekipy. Jednak na nowe spektakle wciąż czekają białoruscy widzowie. To przede wszystkim dla nich pracuje zespół. Zwolnieni Kupałowcy, którzy teraz funkcjonują jako teatr na portalu…
Więcej → Dziady

Zaproszenie do Piekła

Koncert ten ma na celu nie tylko uhonorowanie pamięci jednego z najważniejszych polskich bardów, ale również wyrażenie solidarności z białoruskimi artystami i działaczami walczącymi o wolność słowa i demokrację. Białoruscy dysydenci, będący członkami grupy Kupałowcy, są znani z odwagi i determinacji w walce o prawa człowieka oraz zaangażowania artystycznego w przekazywanie ważnych społecznie treści. Koncert ten będzie nie tylko okazją do zaprezentowania piękna i siły twórczości Jacka Kaczmarskiego, ale również do podkreślenia uniwersalności jego przekazu. Piosenki Kaczmarskiego, pełne…
Więcej → Zaproszenie do Piekła

Ekstremiści

Sztuka Julii Cimafiejewej „Ekstremiści” to debiut dramaturgiczny znanejbiałoruskiej poetki. Tekst, napisany w 2023 roku w ramach projektu „Dopókihistoria pisze się sama” (Teatr im. Maksima Gorkiego, Berlin), można nazwać„sztuką na odległość”. Jednym z kluczowych motywów są listy do aresztowanych iwięźniów, będące wyrazistym świadectwem nieustannych cierpień narodubiałoruskiego oraz niekończącego się sierpnia 2020 roku. W pisaniu tych listówuczestniczy wiele osób, tworząc wspólnotę nadziei i wsparcia. Listy odzwierciedlajągłęboką, emocjonalną walkę…
Więcej → Ekstremiści

Walizka

„Walizka” to najnowsze premiera zespołu Kupałowców. Opowieść o Pamięci i Tożsamości Spektakl „Walizka” w reżyserii Aliaksandra Harcuyeva, to poruszająca adaptacja tekstu Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk. Galeria
Więcej → Walizka

Zakameron

Spektakl na podstawie cyklu opowiadań o tym samym tytule autorstwa Maksima Znaka. Spektakl „Zekameron” łączy szereg opowiadań z książki Maksima Znaka w jedną inscenizację. Opowiada o tym, co dzieje się za kratami na Białorusi, w jakich warunkach żyją więźniowie polityczni, jak czuje się człowiek w więzieniu, jakie osoby go otaczają, jak wygląda komunikacja między nimi oraz jaki wpływ ma to na każdego z nich. Pokazuje też, że więzień polityczny potrafi zachować człowieczeństwo….
Więcej → Zakameron

Dokąd zmierzasz wilku?

Spektakl został zrealizowany z udziałem dwóch aktorek z zespołu Kupałowców. Przedstawieniełączy tradycyjne białoruskie motywy z nowoczesnymi formami teatralnymi, tworząc unikatowedoświadczenie sceniczne. Spektakl powstał w ramach scenicznego projektu badawczego MonikiDobrowlańskiej „Scena jako laboratorium językowe”. Galeria
Więcej → Dokąd zmierzasz wilku?

Wystawa Julii Cimafiejewej

Emigracja rozrywa więzi i przewraca tożsamości do góry nogami, zmusza do ponownego szukania sobie miejsca, do nauki kolejnego języka, do mimowolnego i nieustannego rozwoju. A jeśli to nie emigracja, lecz wygnanie z własnego kraju? Rozłąka z bliskimi ludźmi i z krajobrazami znanymi od dzieciństwa skłania do poszukiwania obrazów, które pomogą oswoić to nowe doświadczenie. Poetka i tłumaczka Julia Ciemofiejewa, która opuściła rodzinną Białoruś, niespodziewanie dla samej siebie zaczęła latem 2024 roku w Hamburgu tworzyć papierowe…
Więcej → Wystawa Julii Cimafiejewej

Wilcy

Inscenizacja książki „Dokąd idziesz, wilku” autorstwa Ewy Wieżnawiec to nie tylko okazja do zapoznania polskiej publiczności z jednym z najciekawszych dzieł współczesnej literatury białoruskiej, ale także szansa na podjęcie trudnych i aktualnych tematów, które mają znaczenie zarówno w kontekście historycznym, jak i społecznym. Paweł Passini, polski reżyser żydowskiego pochodzenia, znany z zaangażowania w projekty podejmujące tematy pamięci, tożsamości i dialogu międzykulturowego, zamierza szczególnie skupić się na jednym z najważniejszych, a zarazem pomijanych…
Więcej → Wilcy

Labolatorium

Warsztat dramaturgiczny wokół pięciu postaci białoruskich dramaturgów i intelektualistów i pięciu podejmowanych przez nich tematów. Uczestnikami są najistotniejsi artyści białoruskiej sceny teatralnej na wygnaniu zarówno literaci, jak i reżyserzy, tancerze, choreografowie, aktorzy, kompozytorzy, scenografowie, tłumacze, muzycy i performerzy. Codziennie opracowywany jest nowy temat wprowadzony przez jednego z dramaturgów, pisarzy, intelektualistów, a grupy robocze przygotowują czytania lub mikfoperfomansy wokół podejmowanego tematu. Uczestnicy należą zarówno do pokolenia najbardziej…
Więcej → Labolatorium

Konferencja UMCS- „Dania jest więzieniem”

Konferencja ma na celu zbadanie roli teatru i dramatu w czasach kryzysu – wojny, traumy, więzienia i represji. W nawiązaniu do słynnych słów Hamleta, „Dania jest więzieniem”, uczestnicy będą dyskutować o tym, jak sztuka teatralna staje się formą oporu, terapii i świadectwa trudnych doświadczeń. 1. Teatr w obliczu konfliktu i wojny Dramat jako świadectwo wojny i przemocy.Rola teatru w podtrzymywaniu ducha narodowego.Sceniczne opowieści o przetrwaniu i nadziei.Przykłady teatrów powstałych w obozach…
Więcej → Konferencja UMCS- „Dania jest więzieniem”

Wernisaż wystawy Alexandra Kazello

Aliksander Kaziełło na stałe zamieszkały w Lublinie, czołowy aktor Wolnych Kupałowców i jednocześnie autor plakatów zespołu jest znany lubelskiej publiczności głównie ze swojej twórczości aktorskiej i w tej dziedzinie jest kultową postacią lubelskiego środowiska teatralnego. Jednak większości publiczności zupełnie nie znana jest jego twórczość plastyczna. Chcemy w ramach festiwalu po raz pierwszy w Lublinie zaprezentować jego kolaże. Zaskakujące wizualnie prace stanowią błyskotliwy komentarz do codziennej rzeczywistości, postsowieckiego…
Więcej → Wernisaż wystawy Alexandra Kazello

Spotkanie autorskie „Niekończący się sierpień”

Spotkanie autorskie „Niekończący się sierpień”. Antologia dramatu białoruskiego pod redakcją Iriny Lappo i Henryka Mazurkiewicza Tom gromadzi sześć sztuk, które oddają głos świadkom protestów i brutalnych represji, jakie ogarnęły Białoruś po sierpniu 2020 roku. Dzięki doborowi tekstów tom kreśli panoramiczny obraz strachu i nadziei–od kuchennych rozmów po więzienne cele i uliczne barykady– ujawniając, jak teatr potrafi dokumentować rzeczywistość w chwili jej największego napięcia….
Więcej → Spotkanie autorskie „Niekończący się sierpień”

„Wędrowiec po mieście Lublinie”

Monodram „Wędrowiec w mieście Lublinie” to teatralna opowieść inspirowana życiem i twórczością Józefa Czechowicza, wybitnego poety związanego z Lublinem. Spektakl podejmuje tematy wojny, wygnania, poszukiwania tożsamości i pamięci, które rezonują szczególnie mocno w kontekście doświadczeń zarówno poety, jak i białoruskiego emigranta. Postać „wędrowca” to symbol nieustannej podróży, utraty i odnajdywania siebie na nowo – doświadczeń uniwersalnych, ale też szczególnie aktualnych dla współczesnej diaspory białoruskiej. Spektakl łączy…
Więcej → „Wędrowiec po mieście Lublinie”

Wernisaż wystawy młodej sztuki białoruskiej- przestrzeń Trzy Maj

Wystawa będzie miała charakter w pełni cyfrowy, angażując białoruską społeczność artystyczną, której członkowie z różnych względów nie mogą opuścić granic Białorusi. Projekt ten ma na celu zapewnienie im platformy do prezentacji twórczości na europejską skalę. W ramach przygotowań artyści będą mieli możliwość kilkukrotnego spotkania online z doświadczoną kuratorką, które odbędą się w formie konsultacji, podczas których kuratorka pomoże im w dogłębnym omówieniu prac przeznaczonych na wystawę.
Więcej → Wernisaż wystawy młodej sztuki białoruskiej- przestrzeń Trzy Maj

„Arka”- koncert

Prezentacja drugiego, ale pierwszego białoruskojęzycznego albumu „Arka” zespołu ZUI. Zespół składający się z małżeństwa znanych białoruskich aktorów i muzyków Michaila Zuja oraz Aleny Zui-Wojciechowskiej. Opisując album artyści wyminiają słowa: Mińsk, młodość, prąd, murale, bezdomni, tańce, dyskotekowy księżyc, wspomnienia, bzy, rozpacz, emigracja i dom towarowy „Białoruś”. Premiera albumu jesienią 2024 roku była głośnym wydarzeniem wśród niezależnego środowiska kultury Białoruskiej – znane…
Więcej → „Arka”- koncert

Czytanie BY Theater

Czytanie performatywne z udziałem Kupałowców, które poprowadzi ByTeatr – jedna z najważniejszych białoruskich grup teatralnych działających w Polsce. To wyjątkowe wydarzenie pozwoli zobaczyć, jak te dwa zespoły pracują razem, tworząc niezapomniane artystyczne doświadczenie.
Więcej → Czytanie BY Theater

Promocja płyty z muzyką Wolnych Kupałowców

W kontekście wydarzeń ostatnich lat spektakl niezwykle mocno rezonują z sytuacją zniewolonego narodu, a jednocześnie pozwalają teatrowi przemówić w ramach dozwolonego dialogu z klasyką. W tej chwili spektakl stał się kultowym – jest to pierwsza realizacja zespołu we współpracy z polskimi artystami z lubelskiego Nettheatru, współpraca z którymi w ostatnie lata rozwinęła się w wielką sieć spektakli, koncertów i innych realizacji teatrelno-performatywnych. Ze względu na ograniczoną ilość pokazów spektakl na żywo zobaczyło nie wiele…
Więcej → Promocja płyty z muzyką Wolnych Kupałowców