Orestes:404/Ifigenia:Reload

CZĘŚĆ I: „Orestes:404”, reż. Paweł Passini

Reinterpretacja mitu o Orestesie nabiera nowego, przejmującego wymiaru, gdy zestawimy go ze statystyką: współcześnie liczba samobójstw wielokrotnie przekracza liczbę ofiar konfliktów zbrojnych. Spektakl rzuca światło na współczesny, cichy kryzys zdrowia psychicznego mężczyzn. Ile naprawdę warte jest nasze życie wobec nadciągającej wojny? Kto je zważy?
_______
Po raz pierwszy w życiu zacząłem pracę nad spektaklem od jednej, porażającej statystyki: ilu ludzi na świecie ginie w konfliktach zbrojnych, a ilu odbiera sobie życie? Spodziewałem się, że te pierwsze liczby będą większe. Tymczasem – pomimo toczącego się za naszą wschodnią granicą najbardziej krwawego konfliktu od czasów II wojny światowej – liczba samobójstw wciąż jest kilkukrotnie wyższa. W obu tych statystykach znacząco przeważają mężczyźni. Powoli mówimy o cichej epidemii. Równocześnie szykujemy się na wojnę.

To skłania do fundamentalnego pytania: ile warte jest dziś życie mężczyzny? „Dwadzieścia tysięcy lemingów nie może się mylić” – napisał ktoś na drzwiach toalety na Sorbonie. Później okazało się, że lemingi same nie rzucają się z klifów; że to była manipulacja twórców disnejowskiego dokumentu.

A zatem jeśli ta epidemia to nie eksces jednostek, to co? Czy to możliwy błąd w kulturowym kodzie? Czy tradycyjnie pojmowana męskość i męstwo znalazły się w ślepej uliczce, z której nie ma wyjścia? Warto zadać to pytanie już teraz, w obliczu przyszłości, którą być może przyjdzie nam wspólnie spędzić w okopach.

Dostaliśmy poradniki bezpieczeństwa, pakujemy plecaki ewakuacyjne – może trzeba też pogrzebać w sferze symbolicznej?

Odpowiedzi szukam w antyku, w tragediach Eurypidesa, oraz we współczesności – w tekstach Artura Pałygi, które powstają w czasie prób. Do tych poszukiwań zaprosiłem moich przyjaciół i najlepszych aktorów, jakich dane mi było spotkać. Bo temat jest jak wnętrze jaskini – a tam wybierasz się tylko z ludźmi, na których możesz polegać.
________
– Reżyser Paweł Passini

• Teksty: Artur Pałyga, Eurypides;
• Scenariusz, reżyseria, muzyka: Paweł Passini;
• Scenografia, kostiumy, projekcje: Aleksandra Konarska;
• Tłumaczenie: Jerzy Łanowski;
• Zdjęcia: Maciej Rukasz i Jacek Sadowski
• Obsada: Orestes: Przemysław Wasilkowski, Ifigenia: Dariusz Jeż, Pylades: Paweł Janyst, Agamemnon: Jarosław Tomica, Menelaos: Michał Zgiet, Elektra: Wojciech Kaproń.

CZĘŚĆ II: „Ifigenia:Reload”, reż. Aleksandra Konarska

Ifigenia niosąca w swoim ciele pamięć najpotworniejszych zbrodni patriarchatu, stojąc na resztkach matriarchalnej cywilizacji, trzyma topór nad bezbronną szyją Orestesa. Czy powinna go opuścić? Czy jest inne rozwiązanie poza pętlą krzywdy, zemsty i ofiary? Co powinniśmy zrobić ze światem, który po raz pierwszy od tylu tysięcy lat trzymamy w naszych dłoniach?
_______
Jako kobiety myśląc o swoim miejscu w świecie stoimy na krawędzi pustki – setek lat świata stworzonego przez mężczyzn i dla mężczyzn, w którym jesteśmy ludźmi od niedawna. Jednak jeśli wytężymy wzrok i wpatrzymy się dalej w odchłań, wyłonią się zza niej megalityczne świątynie tysięcy lat matriarchatu, przy których tamte setki wydają się mrugnięciem historii.

Ifigenia złożona w ofierze przez Agamemnona w imię wojny okrutnej zostaje przeniesiona do tego właśnie świata. Gdzie w prastarej świątyni Wielkiej Matki życia i śmierci składa ofiary ze wszystkich żołnierzy wracających z wojny, która odebrała jej wszystko. Bez wahania opuszcza ofiarny topór pełna żalu i gniewu, aż jeden z rozbitków – tak jak kiedyś ona – sam składa przed nią głowę na ołtarzu i nazywa ją jej prawdziwym imieniem.

Czy Ifigenia żeby naprawić świat musi spojrzeć oczyma Agamemnona?

Czy powinna opuścić topór również na tego, który zobaczył świat jej oczami?

Czy oczyszczenie zniszczonego przemocą świata naprawdę wymaga ofiary?

Czy patriarchat zna jeszcze moje prawdziwe imię?
_________
– Reżyserka spektaklu Aleksandra Konarska

• Reżyserka spektaklu: Aleksandra Konarska;
• Tekst: Eurypides, Ajshylos, Ursula le Guin, Aleksandra Konarska, Weronika Orawiec, Alicja Stachulska;
• Tłumaczenie: Jerzy Łanowski, Stefan Srebrny, Stanisław Barańczak;
• Scenariusz, reżyseria, scenografia, kostiumy, projekcje, VR: Aleksandra Konarska;
• Muzyka: Paweł Passini;
• Reżyseria światła: Monika Sidor;
• Obsada: Ifigenia: Zofia Kowalska, Orestes: Anna Szymczak, Pylades/Kapłan: Alicja Stachulska, Arha: Weronika Orawiec, Ged: Julia Tokarczyk, Kosilla: Agnieszka Guz, Ifigenia VR: Kaja Janiszewska;
• Wykonawczyni muzyki na żywo: Uliana Mikulich
• Asystentki reżyserki: Alicja Stachulska, Weronika Orawiec i Zofia Kowalska;
• Asystent scenografki: Daniel Leszczyński
• Pracownia plastyczna: Izabella Tess, Natalia Adamczyk, Wiktoria Boruszko oraz uczestnicy warsztatów scenograficznych;
• Zdjęcia: Maciej Rukasz i Jacek Sadowski;
• Plakat: Aleksandra Konarska.